Cổng thông tin điện tử Sở Tư Pháp - Kiên Giang

Tài liệu giới thiệu Luật, Pháp lệnh

Xem với cỡ chữAA

Một số điểm mới của Luật Dân quân tự vệ năm 2019

(15:36 | 31/03/2020)

Nhằm thể chế đường lối, quan điểm mới của Đảng liên quan đến dân quân tự vệ, nhất là Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng; đồng thời, cụ thể hóa quy định của Hiến pháp năm 2013 về xây dựng dân quân tự vệ vững mạnh và rộng khắp, bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật về quốc phòng, an ninh và pháp luật có liên quan. Ngày 22/11/2019, tại kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XIV thông qua Luật Dân quân tự vệ thay thế Luật Dân quân tự vệ năm 2009, Luật này gồm 8 chương, 50 điều (giảm 01 chương, 16 điều so với Luật Dân quân tự vệ năm 2009), có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2020.

Sở Tư pháp xin giới thiệu một số điểm mới trong Luật Dân quân tự vệ năm 2019 (sau đây gọi tắt là Luật), như sau:

Thứ nhất, Luật chỉ sử dụng khái niệm “Dân quân tự vệ” để phù hợp với Điều 66 Hiến pháp năm 2013; đồng thời, thống nhất với Luật Quốc phòng và các luật khác có liên quan. Ngoài ra, Luật bổ sung các cụm từ: “Ban chỉ huy quân sự cơ quan, tổ chức”, “Công tác Dân quân tự vệ” để thống nhất cách hiểu.

Thứ hai, bổ sung, hoàn chỉnh địa vị pháp lý vị trí, chức năng của DQTV là thành phần của lực lượng vũ trang nhân dân; là lực lượng bảo vệ Đảng, chính quyền, tính mạng, tài sản của Nhân dân, tài sản của cơ quan, tổ chức ở địa phương, cơ sở; làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở khi có chiến tranh.

Thứ ba, bổ sung quy định về sự chỉ huy của Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam và người chỉ huy đơn vị Quân đội vào trong nguyên tắc tổ chức, hoạt động của DQTV để đảm bảo chặt chẽ nguyên tắc lãnh đạo của Đảng đối với DQTV và phù hợp với thực tế.

Thứ tư, Luật bổ sung nhiệm vụ DQTVTham gia thực hiện các biện pháp về chiến tranh thông tin, chiến tranh không gian mạng theo quy định của pháp luật, quyết định của cấp có thẩm quyền” để thống nhất với Luật Quốc phòng và đáp ứng yêu cầu hoạt động của DQTV trong tình hình mới, nhất là các loại hình chiến tranh mới trong tương lai.

Thứ năm, Luật quy định “Dân quân thường trực” là một trong những thành phần của DQTV không luân phiên trong dân quân cơ động để khẳng định địa vị pháp lý của DQTV thường trực, phù hợp với thực tế hiện nay các địa phương đã và đang thực hiện.

Thứ sáu, quy định thời hạn tham gia dân quân thường trực là 02 năm; đồng thời, quy định đối với dân quân biển, tự vệ và chỉ huy đơn vị DQTV được kéo dài thời hạn thực hiện nghĩa vụ tham gia DQTV đến hết 50 tuổi đối với nam, đến hết 45 tuổi đối với nữ nhằm khắc phục tình trạng một số địa phương, cơ quan, tổ chức thiếu người để tổ chức DQTV.

Thứ bảy, bổ sung quy định lồng ghép đăng ký công dân thực hiện nghĩa vụ tham gia DQTV với đăng ký nghĩa vụ quân sự nhằm cải cách hành chính, tiết kiệm thời gian, nguồn lực của công dân và cơ quan, tổ chức theo tinh thần cải cách hành chính của Đảng và Nhà nước.

Thứ tám, Luật mở rộng đối tượng được tạm hoãn, miễn thực hiện nghĩa vụ tham gia DQTV để tương thích với Luật Nghĩa vụ quân sự, phù hợp với thực tế và bảo đảm bình đẳng giới.

Thứ chín, bổ sung quy định thôi thực hiện nghĩa vụ tham gia DQTV trước thời hạn; đồng thời, quy định đưa ra khỏi danh sách DQTV để khắc phục những vướng mắc, bất cập của Luật DQTV năm 2009.

Thứ mười, bổ sung quy định thôn đội trưởng kiêm tiểu đội trưởng hoặc trung đội trưởng dân quân tại chỗ ở thôn, để thể chế Nghị quyết Trung ương 7 Khóa XII nhằm tinh gọn, nâng cao hiệu quả hoạt động của dân quân ở thôn.

Thứ mười một, Luật quy định doanh nghiệp có đủ 04 điều kiện thì được xem xét thành lập đơn vị tự vệ, quy định này có tính chất mở và linh hoạt.

Thứ mười hai, bổ sung quy định hệ thống chỉ huy DQTV để phù hợp với Luật Quốc phòng và tạo cơ sở pháp lý để chỉ huy DQTV bảo đảm thống nhất và hiệu quả.

Thứ mười ba, bổ sung đầy đủ các chức vụ chỉ huy DQTV (cả cấp phó) để thực hiện thống nhất, nâng cao hiệu lực, hiệu quả chỉ huy DQTV; đồng thời, làm cơ sở để quy định chế độ, chính sách đối với các chức vụ chỉ huy DQTV.

Thứ mười bốn, quy định Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã là Ủy viên UBND cấp xã, sĩ quan dự bị; trong tình trạng khẩn cấp về quốc phòng, tình trạng chiến tranh được gọi vào phục vụ tại ngũ theo quy định của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam và tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã.

Quy định Chính trị viên do Bí thư cấp ủy cấp xã đảm nhiệm; Phó Chỉ huy trưởng là người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã; Chính trị viên phó do Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cấp xã đảm nhiệm để thực hiện thống nhất trên toàn quốc.

 Thứ mười lăm, Luật chỉ quy định chế độ, chính sách được hưởng, giao Chính phủ quy định chi tiết. Bổ sung chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với dân quân thường trực, phụ cấp đặc thù đi biển, bảo đảm tiền ăn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của DQTV trong tình hình mới.

Thứ mười sáu, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015, Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật về quốc phòng./.

Loan Nguyễn